Τι είναι η Σκολίωση

Ως σκολίωση ορίζεται μια πολύπλοκη τρισδιάστατη (3D) στροφική παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης και του κορμού. Η σκολίωση επιφέρει αλλαγές και στα 3 επίπεδα, με πλάγια μετατόπιση στο μετωπιαίο επίπεδο, αξονική στροφή στο οριζόντιο επίπεδο και αλλαγή στα φυσιολογικά κυρτώματα του οβελιαίου επιπέδου. Η σκολίωση μπορεί να είναι οργανική ή λειτουργική (κακή στάση) και η διάγνωσή της γίνεται από την συνεκτίμηση του κλινικού και του ακτινολογικού ελέγχου.Η πιο συχνή εμφάνισή της, είναι κατά την εφηβική ηλικία ενός ατόμου, (80% των περιπτώσεων εντοπίζονται σε εφήβους και αφορά στο 1,5% - 4,5% του μαθητικού πληθυσμού), αλλά μπορεί να συμβεί και νωρίτερα, ακόμα και στην νηπιακή ηλικία. Στην ενήλικη ζωή η σοβαρή εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης ή η εξέλιξη μίας παραμελημένης εφηβικής σκολίωσης μπορεί να οδηγήσει στη σκολίωση των ενηλίκων. Σε όσο μικρότερη ηλικία εμφανιστεί τόσο πιο επιθετική είναι συνήθως.

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα αίτια που την προκαλούν είναι άγνωστα παρά τις συνεχείς έρευνες που γίνονται για πενήντα και πλέον χρόνια. Το 85% - 90% των περιπτώσεων αποτελεί η ονομαζόμενη ‘άγνωστης αιτιολογίας’, ή ‘εφηβική’, ή ‘ιδιοπαθής’ σκολίωση. Η συχνότερη όλων και η πλέον επικίνδυνη, αφού ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ το αίτιό της για να την πολεμήσουμε. Όλες οι λοιπές μορφές που τα αίτιά τους είναι γνωστά αποτελούν μόνο το 10%-15% όλων των σκολιώσεων (συγγενής, παραλυτική, λειτουργική κ.ά.)

Τι είναι Κύφωση

Η κύφωση  είναι μια παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης που δημιουργεί κύρτωση (σκυφτή στάση). Κύφωση, θεωρείται όταν το θωρακικό κύρτωμα είναι >450 ενώ τα φυσιολογικά όρια κυμαίνονται μεταξύ 200 - 450. Η κύφωση μπορεί να είναι λειτουργική, οργανική (τύπου Scheuermann) ή οστεοπορωτική (λόγω οστεοπορωτικού κατάγματος). Πρόκειται για μια πάθηση που συναντάται από την παιδική μέχρι και την τρίτη ηλικία, συνηθέστερα στα αγόρια σε σχέση με τα κορίτσια. Η κυφωτική στάση μπορεί να προκληθεί από την κακή στάση του σώματος, γεγονός που παρατηρείται κυρίως στα μη γυμνασμένα άτομα. Επιπλέον, στα παιδιά και τους εφήβους απαντάται η ιδιοπαθής κύφωση, τα αίτια της οποίας δεν είναι γνωστά. Στις μεγαλύτερες ηλικίες, προκαλείται από άλλα αίτια, όπως οστεοπόρωση, αρθρίτιδα, κλπ. Με την πάροδο του χρόνου, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα αύξησης της κυφωτικής γωνίας, καθώς σταδιακά χάνεται το σφρίγος και η ισορροπία του κορμού.

Διαφορά μεταξύ των δύο:

• Σκολίωση: Η σπονδυλική στήλη παίρνει σχήμα "S" ή "C" όταν την κοιτάμε από πίσω και ταυτόχρονα στρέφεται γύρω από τον άξονά της. Συχνά εμφανίζεται σε παιδιά ηλικίας 10-13 ετών.
• Κύφωση: Αφορά την υπερβολική καμπή προς τα εμπρός στο άνω μέρος της πλάτης. Μπορεί να οφείλεται σε κακή στάση σώματος (λειτουργική) ή σε παθήσεις όπως η κύφωση Scheuermann κατά την εφηβεία.

Σκολίωση & Κύφωση: Κακή στάση σώματος

Σωστή στάση σημαίνει ότι οι αρθρώσεις και οι υπόλοιπες δομές που σχετίζονται με αυτές συγκρατούνται σε τέτοια θέση ώστε η επιβάρυνση που δέχονται να είναι όσο το δυνατό μικρότερη. Η ένταση της καθημερινότητας και κυρίως η συνήθειες της σύγχρονης ζωής (κινητό, tablets, υπολογιστής, γραφείο) προκαλούν σημαντική φόρτιση, η οποία επιδεινώνεται από την λανθασμένη θέση και στάση του σώματος, όπως επίσης και από την αδυναμία του μυϊκόυ σύστηματος. Αποτέλεσμα είναι η φθορά στις δομές που συγκρατούν τον σκελετό (μύες, σύνδεσμοι). Τα κύρια συμπτώματα τότε είναι πόνος, περιορισμός της κίνησης και μυϊκή αδυναμία.

Κύφωση Ενηλίκων (Adult Kyphosis)

Η κύφωση στους ενήλικες μπορεί να είναι λειτουργική, δηλαδή να προέκυψε λόγω κακής στάσης ή μυϊκής αδυναμίας, ή τύπου Scheuermann, οπότε προϋπήρχε από την εφηβική ηλικία και είτε δεν διαγνώστηκε ποτέ είτε δεν αντιμετωπίστηκε με την κατάλληλη συντηρητική θεραπεία. Το κυρίαρχο σύμπτωμα στην κύφωση ενηλίκων είναι ο πόνος, που αποτελεί και έναν από τους βασικότερους λόγους για την αναζήτηση θεραπείας, μαζί με την βελτίωση της εμφάνισης. Η κύφωση ενηλίκων επηρεάζει σημαντικά την στάση του σώματος και οι πάσχοντες βλέπουν το σώμα τους σε μια χαλαρή θέση, με την χαρακτηριστική “καμπούρα” στην πλάτη, ενώ συχνά αναφέρουν πως αν προσπαθήσουν να σταθούν καλύτερα νιώθουν ενοχλήσεις ή δεν αντέχουν να διατηρήσουν την θέση για αρκετή ώρα. Σημαντικό ρόλο φαίνεται να παίζει και το είδος εργασίας στους ενήλικες, καθώς άτομα που χρησιμοποιούν συνέχεια ηλεκτρονικό υπολογιστή ή χρειάζεται να μένουν για αρκετές ώρες σε μια καθιστή θέση, εμφανίζουν μεγαλύτερη προδιάθεση. Επίσης, στις γυναίκες με μεγάλο στήθος φαίνεται να υπάρχει μεγαλύτερη επιβάρυνση στην σπονδυλική στήλη, λόγω του μεγαλύτερου φόρτου των ραχιαίων μυών για να στηρίξουν σωστά την σπονδυλική στήλη.

Η διάγνωση της κύφωσης στους ενηλίκους γίνεται, όπως και στα παιδιά, με τον κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο. Κλινικά παρατηρούνται:

• Χαλαρή εικόνα στάσης, με τους ώμους να πέφτουν εμπρός και σε έσω στροφή
• Εμφανής ύβος στην πλάτη κατά το τεστ επίκυψης (Adam’s test)
• Ευκολία κόπωσης, ειδικότερα κατά την ορθοστασία
• Πόνος στην πλάτη, κατά βάση στο ύψος του θώρακα, αρκετά συχνά όμως και στην μέση και τον αυχένα
• Συχνή απώλεια ελαστικότητας στους οπίσθιους μηριαίους μύες
• Συνήθως αύξηση της λόρδωσης στην μέση και προτεταμένη θέση κεφαλής (head protraction)
• Δυσκαμψία της σπονδυλικής στήλης, όταν πρόκειται για κύφωση τύπου Scheuermann
  

Η θεραπεία της κύφωσης ενηλίκων γίνεται μόνο με ειδικές ασκήσεις για την κύφωση, οι οποίες στοχεύουν στην διόρθωση της κακής στάσης, στην ανακούφιση από τους πόνους και στην βελτίωση της ποιότητας ζωής του ατόμου. Οι ειδικές ασκήσεις για την κύφωση ενηλίκων πρέπει να βασίζονται στην ενεργητική επιμήκυνση της σπονδυλικής στήλης, στην αυτοδιόρθωση της στάσης, στην μυϊκή ενδυνάμωση σε θέση διόρθωσης, στην διάταση των βραχυμένων δομών του μυοσκελετικού συστήματος και στην εκπαίδευση διατήρησης των διορθώσεων στις καθημερινές δραστηριότητες. Η μέθοδος Schroth και η μέθοδος SEAS περιλαμβάνουν ειδικές ασκήσεις για την κύφωση, που πληρούν τα παραπάνω χαρακτηριστικά και είναι επισήμως αναγνωρισμένες από τις διεθνείς επιστημονικές κοινότητες Scoliosis Research Society (SRS) και SOSORT,ενώ υπάρχουν και πολλές αξιόπιστες δημοσιευμένες έρευνες που πιστοποιούν την αποτελεσματικότητα τους.

Σκολίωση & Κύφωση: Πρόληψη / Διάγνωση

Εκτός από την παραμόρφωση της ράχης, η εφηβική σκολίωση και κύφωση συνήθως δεν εμφανίζουν άλλα συμπτώματα, με αποτέλεσμα πολλές φορές να υπάρχει καθυστέρηση στην διάγνωσή. Αντίθετα, στα μεγαλύτερα άτομα με έντονες αλλοιώσεις, ο πόνος είναι αρκετά δυνατός. Συνήθως η σκολίωση και η κύφωση γίνεται αντιληπτή από τους γονείς ή το περιβάλλον του παιδιού λόγω της παραμόρφωση της ράχης αφού έχει φτάσει σε αντιληπτό με απλή επισκόπηση στάδιο. Έχει λοιπόν μεγάλη σημασία η έγκαιρη διάγνωση καθώς και ο προληπτικός έλεγχος ώστε να ξεκινήσει νωρίς ή αντιμετώπιση και διόρθωση της πάθησης ή της κακής στάσης.

Φυσικοθεραπεια για κυφωση και σκολίωση

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί την κύρια μη χειρουργική θεραπεία για τη σκολίωση και την κύφωση. Στοχεύει στην τρισδιάστατη διόρθωση της στάσης, τη μυϊκή ενδυνάμωση και την ανακούφιση από τον πόνο.

Βασικές Μέθοδοι Φυσικοθεραπείας
Οι ειδικές ασκήσεις είναι το "κλειδί" της αποκατάστασης, ανάλογα με το στάδιο και τη σοβαρότητα της πάθησης.

• Μέθοδος Schroth (PSSE): Πρόκειται για την πιο αναγνωρισμένη παγκοσμίως τρισδιάστατη φυσικοθεραπευτική προσέγγιση για εφήβους και ενήλικες. Συνδυάζει ασκήσεις μυϊκής ισορροπίας και ειδικές τεχνικές αναπνοής για τη διόρθωση της σπονδυλικής παραμόρφωσης.
• Μέθοδος SEAS (Scientific Exercises Approach to Scoliosis): Επικεντρώνεται στην ενεργητική αυτοδιόρθωση του ασθενούς χωρίς εξωτερική βοήθεια, προσαρμόζοντας το πρόγραμμα ασκήσεων ανάλογα με την ηλικία και την καμπύλη.
• Manual Therapy: Χρησιμοποιείται συχνά για τη χειρωνακτική κινητοποίηση δύσκαμπτων αρθρώσεων, μειώνοντας τον πόνο στη μέση και τον αυχένα.
  

Στοχοι και Οφέλη

• Σκολίωση: Στόχος είναι η αναχαίτιση της εξέλιξης της καμπύλης και η αποφυγή χειρουργείου ή χρήση κηδεμόνα σε μικρότερες γωνίες. Περιλαμβάνει νευρομυϊκή επανεκπαίδευση, βελτίωση της ευελιξίας και ενδυνάμωση του κορμού.
• Κύφωση: Στόχος είναι η διόρθωση του "καμπουριάσματος", η επαναφορά των ώμων στην ευθεία και η αύξηση του εύρους κίνησης. Περιλαμβάνει ενδυνάμωση των ραχιαίων μυών και των μυών της ωμικής ζώνης.
  

Η φυσικοθεραπεία ως βασική θεραπεία για την κύφωση

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας για την κύφωση είναι καθοριστικός στην αντιμετώπιση των προβλημάτων της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς δεν γνωρίζουν πότε και πώς μπορεί να τους βοηθήσει. Μέσα από εξειδικευμένες τεχνικές και προσεγγίσεις, η φυσικοθεραπεία προσφέρει ολοκληρωμένες λύσεις για διαφορετικούς τύπους κύφωσης.

Πότε ενδείκνυται η φυσικοθεραπεία

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί την πρωταρχική επιλογή θεραπείας για τη λειτουργική κύφωση, η οποία οφείλεται κυρίως σε κακή στάση ή μυϊκή αδυναμία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ειδικά σε εφήβους χωρίς συμπτώματα, η φυσικοθεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει εκμάθηση σωστής στάσης και ασκήσεις ενδυνάμωσης.

Στις περιπτώσεις δομικής κύφωσης, όπως η νόσος Scheuermann, η φυσικοθεραπεία συνδυάζεται με τη χρήση κηδεμόνα. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με τις επιστημονικές κοινότητες SRS και SOSORT, οι ειδικές ασκήσεις πρέπει πάντα να συνοδεύουν τη χρήση του κηδεμόνα, καθώς αυξάνουν το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

Σε ενήλικες με ολοκληρωμένη οστική ανάπτυξη, η θεραπεία βασίζεται αποκλειστικά στις ειδικές ασκήσεις, καθώς ο κηδεμόνας δεν έχει την ίδια αποτελεσματικότητα όπως στους εφήβους.

Στόχοι της θεραπείας: ευθυγράμμιση, ενδυνάμωση, ανακούφιση

Το εξατομικευμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας για την κύφωση πλάτης επικεντρώνεται σε τρεις βασικούς στόχους:

• Διόρθωση της στάσης και ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης μέσω της ενεργητικής επιμήκυνσης και της αυτοδιόρθωσης
• Ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τη σπονδυλική στήλη, με έμφαση στους μύες της πλάτης και του κορμού
• Ανακούφιση από τον πόνο και βελτίωση της λειτουργικότητας

Επίσης, η φυσικοθεραπεία αντιμετωπίζει τις μυϊκές ανισορροπίες, βελτιώνοντας την ελαστικότητα των βραχυμένων δομών, όπως οι θωρακικοί μύες και οι ισχιοκνημιαίοι. Συγκεκριμένα, οι μέθοδοι Schroth και SEAS έχουν επιστημονική τεκμηρίωση για την αποτελεσματικότητά τους στην αντιμετώπιση της κύφωσης.

Παράλληλα, η φυσικοθεραπεία περιλαμβάνει αναπνευστικές ασκήσεις που βελτιώνουν τη λειτουργία των πνευμόνων και ενισχύουν τη σωστή στάση. Η μέθοδος Schroth, για παράδειγμα, χρησιμοποιεί στοχευμένες αναπνευστικές τεχνικές για την ενεργοποίηση μυών που συμβάλλουν στην ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης.

Πώς βοηθάει η φυσικοθεραπεία στη σκολίωση;

Η φυσικοθεραπεία στη σκολίωση έχει τρία καθήκοντα: να ενημερώσει, να συμβουλέψει και να καθοδηγήσει.

Ενημέρωση για την υπάρχουσα κατάσταση και πως προέκυψε αυτή η παραμόρφωση.

Συμβουλές για την αποφυγή της αύξησης της και τη λήψη σωστής στάσης σώματος και ζωής.

Καθοδήγηση με πρόγραμμα ασκήσεων για την εξομάλυνση ή και τη διόρθωση της.

Το πρόγραμμα εκγύμνασης στη σκολίωση περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης ή χαλάρωσης συγκεκριμένων μυών.

Εκτός από τους μύες που επηρεάζονται, η φυσικοθεραπεία στη σκολίωση συμβάλει ενεργητικά στη βελτίωση της ισορροπίας, του συντονισμού των κινήσεων, της εργονομίας, της αναπνευστικής ικανότητας και της σταθερότητας

Στο φυσικοθεραπευτήριο η σκολίωση αντιμετωπίζεται επιτυχώς με:

• Μanual Therapy για την αύξηση του εύρους κίνησης,
• Κinesiotaping για τη διευκόλυνση της κίνησης,
• Τεχνική PNF για να επαναφέρει το εύρος της κίνησης της άρθρωσης και την ενδυνάμωση των μυών,
• Ανάλυση στάσης σώματος για τον εντοπισμό ασυμμετρίας και των αντισταθμίσεων,
• Θεραπευτική γυμναστική.
  

Η φυσικοθεραπεία στη σκολίωση αποτελεί ολιστική θεραπεία του οργανισμού και όχι μόνο την επαναφορά της συμμετρίας της σπονδυλικής στήλης.

Για εξατομικευμένη διάγνωση και κατάρτιση προγράμματος προσαρμοσμένου στις δικές σας ανάγκες, επικοινωνήστε μαζί μας. Η σωστή καθοδήγηση από καταρτισμένο επαγγελματία μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τόσο τη σωματική λειτουργία όσο και την ποιότητα ζωής.